Die Neueuropäische Erziehungsbewegung

Opis dokumentu

Die Neueuropäische Erziehungsbewegung (Weimar, 1926) - książka z z dziedziny pedagogiki, której autorem jest Peter Petersen (1884–1952) - niemiecki pedagog i profesor uniwersytetu w Jenie, który zasłynął jako twórca alternatywnego systemu nauczania znanego jako plan jenajski. Jest to jedno z klasycznych, podręcznikowych dzieł w historii myśli pedagogicznej XX wieku. W literaturze akademickiej zalicza się ją do konkretnego nurtu - pedagogiki reformy (Reformpädagogik). Książka ta nie jest jednak zwykłym, technicznym poradnikiem dla nauczycieli. Łączy w sobie kilka obszarów pedagogiki. Po pierwsze pedagogikę ogólną i teorię szkoły (proponuje całkowitą zmianę struktury szkolnictwa). Po drugie historię pedagogiki (podsumowuje i ocenia wcześniejsze próby reformowania edukacji w Europie) i po trzecie filozofię wychowania (zastanawia się nad głębszym sensem rozwoju człowieka i jego rolą w społeczeństwie). Książka stanowi teoretyczny i ideowy fundament pod nowoczesne zmiany w szkolnictwie tamtego okresu oraz bezpośrednio zapowiada stworzenie najsłynniejszego konceptu autora – planu jenajskiego (Jenaplan). Petersen udowadnia, że system wychowania i kultura danego społeczeństwa są ze sobą nierozerwalnie połączone. Prawdziwa nowa kultura europejska może narodzić się wyłącznie poprzez głęboką reformę edukacji. Sprzeciwia się XIX-wiecznemu, pruskiemu modelowi szkoły opartej na rygorze, bezwzględnym posłuszeństwie, mechanicznym zapamiętywaniu wiedzy oraz sztucznym podziale na wiekowe klasy lekcyjne. Krytykuje model, w którym uczeń jedynie siedzi w ławce i słucha nauczyciela. Neguje tradycyjny podział na sztywne klasy rocznikowe i 45-minutowe lekcje. Zamiast masowej edukacji państwowej proponuje tworzenie tzw. „wspólnot wychowawczych” (Erziehungsgemeinschaften). Szkoła miała stać się miejscem życia społecznego, przypominającym rodzinę, gdzie starsze dzieci naturalnie pomagają młodszym. Edukacja w myśl tej książki to nie tylko bezduszne, planowe nauczanie przedmiotów w ławkach, ale całościowe wprowadzenie młodego człowieka w duchową i społeczną przestrzeń życiową. Szkoła ma przypominać dom, w którym dzieci wspólnie żyją, pracują i świętują. Nacisk kładzie na edukację społeczną (nauka odpowiedzialności za innych i budowanie więzi zamiast chorobliwej rywalizacji o oceny). Petersen szczegółowo opisuje cztery formy aktywności ucznia, które powinny zastąpić tradycyjne lekcje. Są to rozmowa (dyskusje w kręgu, wymiana myśli i dzielenie się doświadczeniami), praca (samodzielne oraz grupowe projekty dopasowane do zainteresowań dziecka), gra/zabawa (edukacja poprzez ruch, teatr, symulacje i naturalną aktywność) oraz świętowanie (wspólne obchody rozpoczęcia tygodnia, urodzin czy świąt, budujące tożsamość grupy). Autor stawia tezę, że kryzys kulturowy Europy (po I wojnie światowej) można przezwyciężyć tylko poprzez zmianę mentalności młodego pokolenia, a wychowanie nie może być mechanicznym tresowaniem obywatela na potrzeby fabryk czy armii, lecz wspieraniem naturalnego, duchowego rozwoju człowieka.