Christiane von Goethe, geb. Vulpius. Eine biographische Skizze

Opis dokumentu

Christiane von Goethe, geb. Vulpius (Lipsk, 1888) - szkic biograficzny poświęcony Christianie von Goethe, z domu Valpius (1765-1816) - partnerce, a następnie żonie wybitnego niemieckiego pisarza Johanna Wolfganga von Goethego (1749-1832), którego autorką jest niemiecka pisarka Caroline Wilhelmine Emma Brauns (1836-1905). Christiane von Goethe, a dokładnie Johanna Christiana Sophie von Goethe z domu Vulpius przez wiele lat była partnerką, a od 1806 roku żoną Johanna Wolfganga von Goethego. Książka przedstawia jej życie, pochodzenie, relację z wielkim poetą oraz jej rolę w Weimarze, w czasach gdy ich związek budził duże kontrowersje w tamtejszym społeczeństwie. Treść biografii skupia się na jej niezwykłej drodze życiowej - od ubogiej robotnicy do żony jednego z największych myślicieli tamtej epoki. Christiane pochodziła ze zubożałej rodziny - ojciec, urodzony w wykształconej rodzinie, po przerwaniu studiów prawniczych pracował jako kopista w archiwum weimarskim, matka wywodziła się ze środowiska rzemieślniczego. Dzieciństwo spędziła w ubóstwie i już we wczesnej młodości podjęła pracę zarobkową, aby utrzymać rodzeństwo po śmierci rodziców. Latem 1788 roku podeszła do Goethego w parku nad rzeką Ilm, aby wręczyć mu prośbę o pomoc dla swojego brata, młodego pisarza. Choć dzieliło ich 16 lat różnicy i przepaść społeczna, szybko doszło do gwałtownego romansu, którego owoc – syn August – urodził się ponad rok później. Czwórka kolejnych dzieci zmarła w niemowlęctwie. Przez 18 lat żyli w nieformalnym związku (tzw. dzikim małżeństwie), co wywoływało ogromne oburzenie elity towarzyskiej Weimaru. Damy z wyższych sfer gardziły nią i nazywały ją pogardliwie „prostą dziewczyną z fabryki”. Mimo sporej różnicy wieku i kolosalnej różnicy w wykształceniu i pozycji towarzyskiej oraz dezaprobaty ze strony otoczenia, para stworzyła szczęśliwy związek, o czym świadczą liczne utwory poety, w tym erotyki poświęcone wybrance. Na poślubienie Christiane Goethe zdecydował się jednak dopiero po 18 latach wspólnego pożycia w nieformalnym związku i to w trakcie zawieruchy wojennej 19 października 1806 roku. Pomimo oficjalnego ślubu i wsparcia ze strony niektórych dam (jak Johanna Schopenhauer - powszechnie szanowana dama i matka filozofa Arthura Schopenhauera), Christiane nigdy nie została w pełni zaakceptowana przez wyższe sfery i niemal całe swoje dorosłe życie, również jako prawowita małżonka, spędziła w położonym na uboczu domku ogrodowym artysty. Biografia ukazuje ją jako osobę pełną życia, o wesołym usposobieniu, energiczną, praktyczną i rozsądną, a także – mimo widocznego braku wykształcenia – bystrą i nie pozbawioną wyczucia estetycznego, która doskonale zarządzała domem i finansami męża. Interesowała się teatrem i z powodzeniem prowadziła dom wielkiego literata, sama pozostając zawsze za kulisami. Zmarła w 1816 roku po ciężkiej chorobie nerek. Zrozpaczony Goethe nie był w stanie przyjść na jej pogrzeb, lecz napisał dla niej poruszający wiersz nagrobny. Książka Emmy Brauns jest jedną z pierwszych prób przywrócenia dobrego imienia Christianie, ukazując ją nie jako „prostytutkę”, jak chciały ją widzieć elity Weimaru, ale jako niezależną i kluczową postać u boku wielkiego poety.